Hainbat hamarkadatan, Islandia izan zen eltxorik ez zegoen leku bakanetako bat. Klima hotzak, bat-bateko tenperatura-aldaketek eta giro-baldintzek intsektu horiek beren bizi-zikloa osatzea eragozten zuten. Duela gutxi, ordea, komunitate zientifikoa harritu duen aurkikuntza bat egin da: lehen aldiz aurkitu dira eltxoak herrialdean bizitzen.
Aurkikuntza urrian izan zen, Islandiako hegoaldeko Kjos udalerrian. Han, entomologia-zale batek zenbait intsektu harrapatu zituen, inguru horretarako arrotzak ziruditenak. Islandiako Natur Zientzien Institutuko espezialistek aztertu ondoren, Culiseta annulata espezieko hiru ale zirela baieztatu zen, tenperatura nahiko baxuak jasateko gai zen eltxoa.
Orain arte, eltxoak noizbehinka hegazkinez edo itsasontziz irits zitezkeen herrialdera, baina ez zuten lortzen ingurune naturalean bizirik irautea edo ugaltzea. Baldintza klimatikoek ezinezko egiten zuten modu egonkorrean ezartzea. Hala ere, duela gutxiko aurkikuntza horrek iradokitzen du zerbait aldatzen ari dela Islandiako ekosisteman.
Klima-aldaketaren beste seinale bat
Zientzialariek diotenez, tenperaturen igoerak eta urtaroen zikloen aldaketak baldintza hobeak sortzen ari dira lehen latitude horietan bizi ezin ziren espezieentzat. Planetako eskualde askotan, berotze globalaren ondorioz, intsektuek, hala nola eltxoek, eremu hotzagoetara zabal dezakete beren banaketa-eremua.
Ale gutxi batzuk bakarrik egoteak ez du esan nahi eltxoak Islandian behin betiko ezarri behar direnik, baina gertaera sinbolikoa da. Herrialde hau ezaguna zen munduko lurralde bakanetako bat zelako intsektu hauengandik libre. Gaur egun, “babesleku klimatiko” hori desagertzen ari liteke.
Gainera, eltxoen hedapena ez da bitxikeria biologiko hutsa. Munduko leku askotan, intsektu horiek dengea, zika edo malaria bezalako gaixotasunen bektore gisa jarduten dute. Klima-aldaketak erraztu egiten du espezie horiek lurralde berriak kolonizatzea eta beren jarduera-denboraldia luzatzea.
Txikiak ere kontatzen du
Batzuetan, fenomeno handien bidez bakarrik pentsatzen dugu klima-aldaketa: glaziarren urtzea, bero-boladak edo uholdeak. Hala ere, bere eraginak itxuraz txikiak diren xehetasunetan ere agertzen dira, intsektu bat inoiz bizi izan ez den leku batera iristea kasu.
Islandian eltxoak agertu izanak gogorarazten digu ekosistemak oso lotuta daudela klimarekin. Ingurumen-baldintzak aldatzen direnean, espezieak lekuz aldatzen dira, orekak aldatu egiten dira eta dinamika ekologiko berriak agertzen dira.
Ingurumen-hezkuntzarako, horrelako albisteak ikasleekin edo herritarrekin hausnartzeko aukera paregabea dira. Klima aldaketa ez dela urrunekoa edo abstraktua erakusten digute: ezagutzen ditugun paisaiak, animaliak eta ekosistemak eraldatzen ari da.
Batzuetan eltxo soil bat aldatzen ari den planeta baten sinbolo bihur daitekeelako.
